• DAVACI : Kazım Erdoğan KOPARAL
• VEKİLİ : Av.Mehmet Adil GÜLER
• İnönü cad. Dümen sk. No:3 D:3 GÜMÜŞSUYU/İSTANBUL
• DAVALILAR :
• 1-Başbakanlık Makamı. ANKARA
• 2-Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. ANKARA
• 3-Belediye Başkanlığı. YALOVA
• İDAREYE BAŞVURU TARİHİ :
• Başbakanlık 14.08.2000.
• Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 14.08.2000.
• Yalova Belediyesi 16.08.2000.
• RED TARİHİ :
• Yalova Belediyesi 30.08.2000.
• Başbakanlık 14.10.2000.
• Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 14.10.2000.

KONU : Ağır hizmet kusurları ve görevi ihmal etmeleri sebebi ile aşağıda belirtilecek açıklamalar ışığında 50.000.000.000.000.TL(ELLİTRİLYONTÜRKLİRASI)nın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talebimizdir. ( Ortaya çıkan zararlar davalıların müştereken sorumlu oldukları hizmet kusurlarından ve hatta vermekle yükümlü bulundukları hizmetlerin hiç verilmemesinden kaynaklanmıştır. Bu nedenle davamızı aynı dilekçe ile üç davalıya karşı açmaktayız. (Danıştay, 8.D; 20.10.1966, E. 966/1711-K. 1966/2753 Danıştay Kararlar Dergisi, Sayı 107-110, s. 338. ve 12.D; 24.1.1967, E. 965/1126-K. 967/366 sayı 111-114, s. 406)

Bulan Olay : 17 Ağustos 1999 günü vukuu bulan deprem sonucunda Yalova Çiftlik köy Kılıç Köyü,Şakşak mevkiinde bulunan ve 3 bloktan oluşan Yüksel Sahil Sitesi tamamı ile yıkılmıştır. Müvekkilim, bu yıkılma neticesinde Yüksel Sahil Sitesi 3. Blok 4.kat 48 numaralı dairede bulunan eşi Mesude KOPARAL ( 17.04.1957 doğumlu) ile tek kızı Yasemin KOPARAL(17.02.1993Doğumlu) ı kaybetmiştir.

Öncelikle belirtelim ki 7968 Sayılı ‘’ Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair ‘’ yasa, bu zincirleme sorumluluğu açıkça belirlemiştir. Söz konusu yasa idarenin hizmet görevini ne şekilde ve hangi koordinasyonla yerine getireceğini 2. ve devamı maddelerinde yazmıştır. Buna göre afet bölgesi,’’afete uğrama olasılığının olduğu’’ bölgedir. Anılan yasanın 2. Maddesinde aynen şöyle demektedir

‘’...... yer sarsıntısı (... ) gibi afetlere uğramış veya uğrayabilir bölgeler ise, İmar ve İskan Bakanlığınca tespit ve bunlardan şehir ve kasabalarda meydana gelen ve gelebilecek sınırları imar planına ,imar planı bulunmayan kasaba ve köylerde de belli edildikçe harita ve krokilere işlenmek suretiyle ,afete maruz bölge olarak İmar ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulun’ca kararlaştırılır ve bu suretle tespit olunan sınırlar, İmar ve İskan Bakanlığının isteği üzerine ilgili valiliklerce mahallinde ilan olunur’.

İdare bu görevinin ilk kısmını yerine getirerek 1945 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren deprem haritasında Yalova’yı 1. Derece deprem bölgesi içinde tespit etmiştir. 12 Temmuz 1945 gün ve 3/2854 sayılı kararı ile 1. Derece deprem bölgesinde görülen Yalova’yı, “Büyük Hasara Uğrayacak Bölge” ilan etmiştir. Bunun akabinde Yalova’nın yapı yönetmeliği de 1947 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın genelgesi ile belirlenmiştir. Bu genelgeye göre “Yalova ve civarında yapılacak binaların temel altına en az 10 cm kalınlık ve 150 doz tesviye betonu yapılacak, 20 cm. kalınlığında depreme karşı koruyucu betonarme duvar yapılacak, bunda 16’lık demir kullanılacaktır.” Ayrıca 1961 yılında ve 1968 yılında yönetmelikler çıkarılmış olup, müvekkilin eşini ve çocuğunu kaybettiği Yüksel sitesi binalarının da yapım tarihi itibariyle 1968 yılında hazırlanmış bulunan “Afet Bölgelerinde yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” şartlarına uyması gerekirken bu yönetmeliğe uygun olmadığı ortaya çıkmıştır.

1-Bakanlar Kururlunun icrasından sorumlu olan Başbakanlığın ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın sorumluluğu açık ve nettir. Zira söz konusu Bakanlık, zararın vukuu bulduğu Yalova bölgesinde önceden gerekli araştırmaları, daha önce çeşitli bilim kurumları ve bilim adamları tarafından verilmiş raporlara rağmen yapmadığından zararın vukuu bulduğu yeri afet bölgesi olarak tespit etmiş olmasına rağmen binaların yukarıda anılan ve kısaca afet yönetmeliği olarak anılan teknikle yapılmasını sağlayacak önlemler almamıştır.

Bakanlar Kurulunun İşlemlerinden ve hizmet kusurlarından sorumlu olan Başbakanlığın söz konusu yöreyi afet bölgesi olarak ilan etmemesi nedeniyle, ilk 3 gün deprem bölgesi adeta felç olmuş, enkaz altındaki insanlara süratle erişim imkanları hazırlanmamıştır. Bu durum şunu göstermiştir ki; idare her ne kadar tersini söylese de böyle bir depreme karşı hiçbir zaman hazırlık yapma gereği duymamış, yapılan planlamaları da yasak savma kabilinden yapmıştır.

3-Yukarıda açıklanan nedenlerle Yalova Belediyesi‘nin de hizmet kusuru bulunmaktadır. Zararın vukuu bulduğu yerdeki yapı, ekte sunulan rapordan da anlaşıldığı gibi afet yönetmeliğine uygun yapılmadığı gibi genel olarak ta bilimsel esaslara aykırı bir şekilde inşa edilmiş ve dayanıksız malzemelerle yapılmıştır. Burada belediyenin denetim yetki ve görevini kullanmadığı, hatta bu tür yapılaşmalara göz yumduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenlerle Yalova Belediyesi de gereken hizmeti vermemiş, görevini ihmal etmiş, ağır hizmet kusurunda bulunmuştur.

4-Meydana gelen deprem felaketinde durumun ağır olmasını baş sorumlusu kısacası devlet diyebileceğimiz ilgili kurumlardır. Zira, zamanın Bayındırlık ve İskan Bakanı Yaşar Topçu TBMM Genel Kurulu’nda 30 Haziran 1998’de yaptığı bir konuşmada şunları kaydetmişti:

Yine 1985 yılının 2 Mayıs tarihinde TBMM’nde imar yasa tasarısı görüşmesi esnasında bir önerge ile ilgili tutanakta aynen aşağıdaki ifadeler geçmiştir.

Her yerleşim yeri doğal çevrenin bir parcasidir. Düzenli, dengeli ve saglikli yerleşimin bas koşulu, yer seçiminin uygun yapilmasina baglidir. Yasa tasarisinda jeolojik özelliklerin göz önüne alinmadigi gorulmektedir. Oysa ulkemiz dogal afetler acisindan boylesine bir ihmalin sonuclarina katlanir gibi olmadigini yasayarak ogrenen ve bunu en iyi bilen ulkelerden biridir.

Özellikle belirtelim ki ortada mücbir sebep bulunmamaktadır. Depremden husule gelen zararın bir mücbir sebepten kaynaklanmadığı artık bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de bilinmektedir. Nitekim Ceylankent mağdurlarının müştekisi oldukları, Ceylankent müteahhitlerinin ve Teknik Uygulama Sorumlularının sanık olarak yargılandıkları Yalova Asliye Ceza Mahkemesi’nin 1999/1104 E. Sayılı dosyasının içinde bulunan “Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Daire Başkanlığı” tarafından tanzim edilmiş olan “ 17 Ağustos 1999 Doğu Marmara Depremi Saha Gözlemleri ve Ön Değerlendirme Raporu” nda aynen şu tespitler bulunmaktadır: “ Bilgi notu şeklinde düzenlenmiş olan bu değerlendirme raporu, Gölcük-Akyazı arasında afetin ilk 5 gününde yapılan saha gözlemlerine dayanmaktadır(...). MTA Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen, ülkemizde var olan ve deprem potansiyeli taşıyan aktif fayların haritalanmasına yönelik bir proje 1987 yılında tamamlanmış ve bunların depremsellik açısından özelliklerini tanımlayan bir rapor hazırlanmıştır. 1992 yılında ise harita (Türkiye Diri Fay Haritası) yayımlanarak yerli ve yabancı ilgili kuruluşlara dağıtılmıştır (...). Harita basıldıktan sonra son 13 yılda meydana gelen büyük depremlerin tamamına yakını bu haritada gösterilen diri faylar üzerinde gerçekleşmiştir (...). Konu ilgili tüm yer bilimciler bu düzenli deprem göçü nedeniyle Kuzey Anadolu Fayı üzerinde olabilecek ilk büyük depremin bu fayın Adapazarı-Yalova bölümünde gerçekleşeceği hususunda görüş birliği içerisinde idiler (...)”.

Görüldüğü gibi meydana gelen depremin yarattığı toplumsal yıkım ne bir ilahi nedenden ne de mücbir sebepten meydana gelmiştir. Yukarda da belirtildiği gibi Yalova ilinde meydana gelebilecek deprem 1987 yılından beri biliniyordu. Bu bilgi karşında alınacak önlemler ise yine yukarda belirtmiş olduğumuz 7269 sayılı Yasada ve bu yasa gereğince çıkarılmış olan yönetmeliklerle bellidir.

• Yeni bir deprem politikası oluşturulmalı devlet politikası olarak uygulanmalıdır.
• Bilimsel çalışmaları koordine etmekle sorumlu bir “Deprem Araştırma Kurulu” oluşturulmalıdır. Bu kurul aynı zamanda ulusal deprem politikalarının tesbiti için çalışmalar yapmalıdır. Uygun görüldüğünde Uluslararası Afet Bilgi Sistemlerinden yararlanabilecek bir “Ulusal Afet Bilgi Sistemi” kurulmalıdır.
• Afet Yönetim Sistemine doğrudan veya dolaylı olarak katkı sağlayan kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanması çok önemli bir husustur. Etkin bir koordinasyon sağlanabilmesi için Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ve Deprem Araştırma Kurulu, Başbakanlığa bağlı bir Müsteşarlık, Başkanlık ya da bir Bakanlık şeklinde yeni bir idarî yapıya kavuşturulmalıdır.
• Gecekondulaşma ve kaçak yapılaşmayı teşvik eden imar affı politikasından kesinlikle vazgeçilmelidir.
• 3194 Sayılı İmar Yasası deprem bölgelerinde çağdaş alan kullanım planlama esaslarını, planları yapan, yaptıran, plana aykırı hareket edenlerin sorumlulukları ve bunlara uygulanacak cezai müeyyideleri de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmelidir. Afetlere karşı dayanıklılığı sağlayacak teknik önlemleri içeren ve güçlü bir yapı kontrol sistemi ile donatılmış olan imar mevzuatı bundan sonra yapılacak her türlü yeni yapılaşmanın deprem afetine karşı sigortasını oluşturacak ve gelecek nesillerin can ve mal güvenliğini sağlayacaktır.
• 1580 Sayılı Belediye Kanunu ve 3030 Sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun, yerel yönetimlerin doğal afet riskinin belirlenmesi ve zararlarının azaltılması konusundaki görev, yetki ve sorumluluklarını ve aykırı hareket edenlere uygulanacak cezai müeyyideleri de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmelidir.
• 5442 Sayılı İl İdaresi ve 3360 sayılı İl Özel İdaresi Kanunları afet yönetimi ve yeniden inşa faaliyetlerine yerel idarelerin aktif biçimde katılımını sağlayacak ve bu hizmetler için yerel kaynakların kullanımına imkan verecek şekilde yeniden düzenlemelidir.
• Yapı sigortası sistemi yasal düzenlemeleri yapılarak süratle uygulamaya başlanmalıdır.
• İdarî yapımızda yapılacak yasal düzenlemelerle kırsal alanda planlı yapılanma statüsü getirilerek yıllarca ihmal edilen bu alanlardaki yapılanmalar disiplin altına alınmalıdır.
• Tüm illerde belediye teşkilâtları içerisinde bir “afet planlaması ve yönetimi” birimi oluşturulmalı ve yeni yerleşme
• alanlarının belirlenmesi, yeni yatırımların yapılacağı alanlar ve altyapı tesislerinin güzergahları gibi konularda, bu birimin görüş ve önerileri esas alınmalıdır. Bu amaç doğrultusunda belediyeler, hem teknik kadro hem de malî açıdan takviye edilmelidir.

• Kızılay’ın kuruluş ve teşkilât yapısı son Marmara Depreminde yaşanan sıkıntılar ışığında yeniden gözden geçirilmelidir.

• 7126 Sayılı Sivil Savunma Kanunu yeniden düzenlenmeli modern donanımlı ve iyi eğitimli profesyonel Sivil Savunma Birlikleri tüm ülke sathına yaygınlaştırılmalıdır.
• Son depremde değişik isimler altında arama ve kurtarma faaliyetlerine katılan gönüllü sivil örgütler teşvik edilmeli ve desteklenmelidir. Bu anlamda, son depremde yapmış oldukları özverili çalışmalar ile büyük takdir toplayan Zonguldak maden işçilerinden, olası felaketlerde de faydalanılabileceği hatırdan çıkartılmamalı ve bu amaç doğrultusunda gerekli araç ve gereçle donatılması için gayret sarf edilmelidir.
• Sivil Savunma Birlikleri, İl Acil Yardım Ekipleri ve Sivil Savunma yükümlülerinin eğitimleri sürekli olarak yapılmalı ve eğitimler tatbikatlarla pekiştirilmelidir.
• Sivil Savunma bölge depoları kurularak, gerekli araç-gereç ve malzeme stokları yapılmalı ve yurt düzeyinde etkin bir “Haber Alma ve İkaz Sistemleri”, ilgili sivil ve resmi kuruluşlar ve amatör telsizciler cemiyeti ile koordine edilerek kurulmalıdır.Belediyelerdeki itfaiye teşkilâtları bir afet anında kurtarma ve ilk yardım yapacak şekilde yeniden örgütlenmeli, donatılmalı ve eğitilmelidir.

• Belediyelerin ve gönüllü kuruluşların deprem bölgelerine yapacakları her türlü yardıma destek sağlanmalıdır. Ayrıca afete uğramış belediyelere, diğer Belediyeler tarafından yapılacak her türlü yardımı kolaylaştıracak yasal düzenleme getirilmelidir.
• Deprem konusunda Kamu Kurum ve Kuruluşlarıyla Üniversitelerin yapacağı araştırma çalışmaları yönetmelikler de açıkça belirlenmelidir. Böylece sınırlı parasal kaynakların daha etkili ve verimli bir şekilde kullanımı sağlanacaktır.
• Bütçe içerisine alınan Afetler ve Sivil Savunma Fonları mutlaka serbest bırakılmalıdır. Yeni kaynaklar yaratılmalıdır.
• Afet riski yüksek olan bölgelerden başlamak üzere mevcut yapı ve altyapıların afetler olmadan önce güçlendirilmesi ve yenilenmesi çalışmalarına kamu binalarından başlayarak önem ve öncelik verilmeli ve bu amaç için yeterli iç ve dış kaynaklar bulunarak özel bir uygulama projesi hazırlanmalıdır.
• Planlama ve yapı sektöründe görev alan şehir plancılığı, mimar, inşaat, jeoloji, jeofizik, makina ve elektrik mühendisliği gibi uzmanlık alanlarının yetki ve sorumluluklarını belirleyen meslek yasaları çıkarılmalıdır. Bu yasalarda, Meslek Odalarına üyelerini denetleme yetkisi verilmeli, gereği yerine getirilmez ise, Odalar da sorumlu tutulmalıdır.
• Ülkemizde sağlıklı yapılaşma için yeterli sayıda mimar, mühendis ve teknik eleman bulunmaktadır. İnşatlarda mimar, mühendis, tekniker kalifiye usta-işçisinin istihdamını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
• Bağımsız ve uzman bir meslek kuruluşu olarak İnşaat Müteahhitleri Odası kurulmalı ve müteahhitler meslek ilkeleri açısından denetlenmelidir. Müteahhitlik sistemi değiştirilerek, yetki ve sorumlulukların belirleneceği bir hukuki sisteme kavuşturulmalıdır.
• Yurt çapında hazır beton kullanımı zorunlu hale getirmek için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalı ayrıca, İnşaat yapı sektöründe kullanılan kum, çakıl, çimento, demir ve tuğla gibi inşaat malzemeleri ile hazır betonun standartlara uygun üretimi, akredite kuruluşlar tarafından sürekli denetlenmelidir. Bunlara uymayanlar için cezai müeyyideler getirilmelidir.
• İskâna açılacak yeni yerleşim alanları, sanayi tesisleri ve her tür yapılaşmada arazi kullanım planları hazırlanmalı, zemin etütleri mutlaka yapılmalıdır. Bu zorunluluk Yasalarla güvence altına alınmalıdır.
• Doğurabileceği (zemin büyütmesi, farklı oturma, sıvılaşma) gibi ek tehlikeler ciddiyetle incelenmeden, dolgu, yumuşak zemin ve fay üzerinde enine geçen yapılara, gerekli şartlar sağlanmadıkça kesinlikle izin verilmemelidir.
• Deprem riski yüksek olan bölgelerde, heyelan, kaya düşmesi ve çığ olabilecek alanlar yerleşime açılmamalıdır.
• Deprem sonrası çalışmalar için ilgili kurumlarla meslek odaları arasında işbirliğine gidilmeli, olası bir depreme karşı acil barınma, gıda ve sağlık gibi konularda önceden hazırlık plan ve programları oluşturulmalıdır.
• Doğal afet ve depremin doğurabileceği zararların azaltılması konusunda toplumun bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi amacıyla sürekli, etkili ve yaygın eğitim programları hazırlanarak ciddiyetle uygulanmalıdır. Ayrıca doğal afetler konusu millî eğitimin müfredat programı içerisine alınmalıdır.
• Mimar, şehir plancısı, mühendis, yer bilimci yetiştiren Üniversitelerin dört yıllık eğitim programları Türkiye’nin sahip olduğu doğal afet tehlikesi dikkate alınarak yeniden düzenlenmelidir.
• Depreme karşı bir önlemler rehberi hazırlanmalı, yazılı ve görsel yayınlarla halk bilgilendirilmelidir.
• Depreme dayanıklı yeni yapı sistemleri araştırılmalı ve geliştirilmelidir. Halk depreme dayanıklı yapı yapılması konusunda sürekli bilgilendirilmelidir.

• Deprem sonrasında toplumda oluşan psikolojik rahatsızlıkların giderilmesi için rehabilitasyon çalışmalarına ağırlık verilmelidir. Ayrıca, eğitimin aksamaması için gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Depremden en fazla etkilenen çocuklarımızın uzun bir zaman deprem etkisinden kurtulamayacakları bir gerçektir. Okullara deneyimli, birikimli yeni öğretmenlerin atanmasında fayda vardır. Onların psikolojik durumlarını anlayan, eğitmenler sayesinde çocuklarımızı yeniden kazanmamız mümkün olacaktır.
• Afet anında iletişim çok önemlidir. Bir afet anında, kesilmeyecek bloke olmayacak, hızlı ve etkili bir haberleşme sistemi kurulmalıdır.
• Deprem sonrası Tüpraş’ta çıkan yangından hareketle, deprem bölgelerinde tehlike yaratabilecek her türlü tesisin mümkünse deprem riski az olan bölgelere taşınması, mümkün değilse bu mahallerde deprem senaryolarına ve yangın söndürme araçlarının modernize edilmesine gereken önem verilmelidir.
• Hasar tespit çalışmaları çok sağlıklı bir biçimde, yetişmiş tecrübeli elemanlarca yapılmalıdır.
• Depremzede vatandaşlarımızın Mahkemelere başvurarak açmış olduğu deprem davaları bölgedeki mahkemeleri kilitleyecek ve davalar bakılamaz duruma gelecektir. Acilen, deprem bölgesine Savcı, Hakim ve adliye personeli gönderilmelidir.
• Kentlerimiz için hazırlanan deprem senaryoları geliştirilmelidir.

İzmit Körfezi, İzmit Kuzey Anadolu fayının kuzey kolu üzerinde yer almaktadır ve bu yapı bir seri basenlerden oluşmaktadır. İzmit Körfezi’ne boşalan nehirler jeolojik süreç içerisinde Gölcük, Hersek, Kavaklı deltalarını ve Sapanca Gölü ile İzmit Körfezi arasındaki geniş ve uzun alüvyon düzlüğünü oluşturmuştur. Bu alanlarda, zemin profili genelde çok kalın, yumuşak-orta katı kil veya gevşek kum tabakalarından oluşmaktadır. Diğer bir deyişle, Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Marmara Denizi’nin güneyi boyunca uzandığı bölgede hem sismik aktivite çok yüksek ve hem de zemin koşulları son derece elverişsizdir. Çeşitli projelerle ilgili olarak bölgede yapılan zemin araştırmaları, zemin tabakalarının sıkışabilme özelliğinin çok yüksek olduğunu ve ayrıca bazı bölgelerdeki zeminlerin sıvalaşma potansiyeli gösterdiğini ortaya koymuştur. Nitekim, depremi takiben İTÜ Zemin Mekaniği ve Temel Mühendisliği öğretim üyelerinin yerinde yaptığı incelemelerde özellikle Adapazarı, Gölcük ve Yalova’da meydana gelen hasarların başlıca sebebinin zemin problemlerinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Buna karşılık, ciddi ve bilimsel zemin araştırmalarına dayanan temel mühendisliği çözümlerinin uygulandığı projelerde örneğin, yumuşak zemin koşullarında kazıklı temel sistemlerine taşıtılan binalarda ve sanayi tesislerinde, fay hattına çok yakın olsa bile herhangi bir hasar meydana gelmemiştir.

Adapazarı örneğinde olduğu gibi, zemin koşulları elverişsiz ve yeraltı su seviyesi çok yüksek olduğu halde ağır yapıların bile tekil veya sürekli temellere taşıtıldığı yerlerde ise binaların farklı oturma yaptığı,devrildiği, yana yattığı veya zemin katların bodrum kata dönüştüğü tespit edilmiştir. İlk defa bu depremde elverişsiz zemin koşulları, deprem hasarının büyük olması üzerinde bu derece etkili olmuştur. Kavaklı ve Gölcük’te, deniz kıyısı ile karayolu arasındaki düzlüklerde ortaya çıkan heyelanlar ve arazi çökmeleri,bölgenin morfolojisini tümüyle değiştirmiş, ve bu bölgelerde denize yakın olan alanlar ve kıyıya yakın yapılar su altında kalmıştır.

Marmara Bölgesi’nde çeşitli kurumların yerleştirdiği kuvvetli yer hareketi ölçerleri bulunmaktadır. Bu aletlerden alınan kayıtlarla deprem hasarı arasında büyük bir uyum bulunmaktadır. Şöyle ki, İstanbul’da Haliç’in doğusunda bulunan bölgede hakim formasyon kumtaşı, kiltaşı kaya birimleri olup bu bölgede ölçülen maksimum yer ivmeleri %5 g - %8 g dolayındadır. Bilindiği gibi, İstanbul’da kumtaşı, kiltaşı kaya birimlerine oturan gelişigüzel inşaa edilmiş ruhsatsız yapılarda bile hasar meydana gelmemiştir. Buna karşılık,Zeytinburnu’nda %12, Ataköy’de %17, Ambarlı’da ise %25gibi yer ivmeleri ölçülmüştür. İstanbul’daki en büyük hasarın Ataköy ile Ambarlı arasında yer alan Küçükçekmece ve Avcılar bölgelerinde olduğu bilinmektedir. Keza, Marmara’nın güneyinde, fay hattı üzerinde %35 - %40 g dolayında yer ivmeleri ölçülmüştür.

Betonarme binalarda ortaya çıkan hasarlar, betonarme inşaatı düzenleyen yönetmelik ve deprem yönetmeliği kurallarına uyulmamasından kaynaklanmaktadır. Hasar gören binalardaki eksikler ve kusurlar aşağıdaki gibi sıralanabilir;

Betonarme taşıyıcı sistemin düzensiz olması en başta gelen kusurdur. Arsa veya mimari proje nedeniyle kirişlerin dolaylı mesnetlenmeleri ve kolonlarla eksenel birleşmemeleri bu türden hasarların başlıca nedenleridir. Hasar gören binalarda, zemin kattan sonra genelde çıkma yapılmış olduğu tespit edilmiştir. Betonarme elemanların düzeninde konstrüktif kurallara uyulmaması da önemli bir hasar nedenidir. Etriyelerin yeterli sıklıkta yapılmaması, kiriş-kolon düğüm bölgelerinde hemen hemen hiç etriyenin bulunmaması ve donatıların kenetlenme boylarının yeterli olmaması da bu türden hasar nedenleri arasındadır.

Beton kalitesinin düşük olması, hazır beton yerine şantiyede ilkel koşullarda beton hazırlanması, önemli bir hasar sebebidir. Tamamen yıkılan binalardan çeşitli beton numuneleri alınmış olup, laboratuvar deneylerine tabi tutulmaktadır. Ancak, gözle yapılan muayeneler bunların mukavemetlerinin 100 kgf/cm2 civarında bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, Avcılar, Küçükçekmece gibi ilçelerde yaygın olarak deniz kumu kullanılmış olması, donatılarda korozyona ve dolayısıyla mukavemet ve kesit kaybına neden olmuştur. Belediyeler tarafından onaylanan uygulama projelerinde olmamasına rağmen, binaların giriş katlarının ticari hacimler (dükkan, market, galeri, depo vb.) şeklinde kullanılmaları, yumuşak kat olarak tanımlanan ve yeterli rijitliğe sahip olmayan katların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Deprem bölgelerinde İTÜ uzmanları tarafından yapılan incelemelerde binalardaki hasarların çok önemli bir bölümünün zemin katların yeterli rijitliğe sahip olmamasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bazı binalarda ise yer kazanmak amacıyla zemin katlarda bazı kolonların kesildiği ibretle görünmüştür. Binalardaki hasarların bir diğer sebebi ise, daha önceki depremlerde de hasara sebep olan ve ara kat yapılmasından kaynaklanan “kısa kolon” problemidir. Isı izolasyonu nedeni ile yapılan iki yarım tuğla arasına ısı yalıtım malzemelerinin yerleştirildiği duvarlar dışa veya içe devrilmişlerdir. Çok katlı bitişik nizam binalar deprem sırasında birbirlerini etkileyerek hasara sebep olmuştur.

Kentlerin yer seçimi kararlarının tamamen üst plan kararları ve ülkesel politikalar ile belirlenmesi gerekirken, kararlar rantın ve karın maksimize edilmesi amacına yönelik olarak rantı yönlendirenler tarafından verilmektedir. Kentsel ranttan en çok oranda yararlanma amaçlı kentsel yerleşme kararları ile sadece yatırımcının karını temel ölçüt alan sanayi yer seçim kararları, ne fay hattı ne deprem riski ne sel baskını ne de tarım toprağı dinlememektedir. Doğu Marmara Bölgesi bu ilişkinin en yoğun yaşandığı, en bariz örneği oluşturmaktadır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Ankara örneği ile bir ölçüde başarılı olunan, amaca uygun yeni bir kent oluşturulmasının bir başka örneği geçen 75 yıl içinde tekrarlanamamıştır. Geçen yıllar ve özellikle son 50 yılda ortaya çıkan gelişmeler, ülkede planlamanın önemini giderek yitirdiği ve sadece sermayenin tercihleri ve çıkarları doğrultusunda yerleşme, yoğunlaşma, yığılma süreci yaşandığı göstermektedir.

Oysa, İstanbul ve Doğu Marmara Bölgesi’nde geçmişte ve bugün yaşanan ve gelecekte de yaşanacak bu tür sorunların (felaketlerin) temelinde plansızlık yatmaktadır. Tarihimizdeki doğru örnekler görmezden gelinip, yanlışlıklar sürekli tekrarlanılıp, düzeltmek için ciddi ve esaslı hiçbir çaba da bulunulmuyor. Üst ölçekli plan kararlarının üretilmesi ise yine Cumhuriyetin ilk yıllarında başlamış bu kapsamda 1924 yılında demiryolu programı, 1934’de sanayi sektörünün gelişmesini amaçlayan 16 fabrikanın kuruluş programı ve 1938’de liman, enerji ve maden işletmelerine önem veren plan örnek olarak sayılabilir. Bu son iki program ile ülke yüzeyinde doğudaki kalkınmamış yörelere önem veren bir yerleşme politikası güdülmüş ve bu arada bir çok fabrikalar gerçekleşmiş, Sümerbank ve Etibank gibi kamu kuruluşlarının oluşumu sağlanmıştır. Gerçek anlamda bölge planı üretme çabalarına 1960’lı yıllarda başlanmış ve Deprem bölgesinin de içinde yer aldığı Marmara Bölgesi Projesi 1960 yılı Eylül ayında İstanbul belediyesinde kurulan bir büroda başlanmıştır. Marmara bölgesi Doğu, Batı ve Güneybatı Marmara olarak üç bölüme ayrılmış ve ilk olarak Doğu Marmara Bölgesi çalışmasına başlanmıştır. Proje kapsamına İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa ve daha sonra Bilecik alınmıştır.

1963 yılında tamamlanıp Doğu Marmara Bölgesi Ön Raporu adı ile basılan çalışmanın getirdiği öneriler ilgili bakanlığın ve devlet planlama teşkilatının olumsuz tutumları nedeniyle, sonuç verici bir düzeye kavuşturulamamıştır. Doğu Marmara alt bölgesi planı 1967’de, yeni verilere göre Bursa’yı ve Bilecik’i de kapsamına alarak revize edildi. Rapor aynı ilgisizlikle karşılanmış bu kez raporun basımı bile gerçekleştirilmemiştir. Zaman zaman değişik bölgelere ilişkin ortaya çıkan akılcı çalışma örnekleri ve uzmanların yoğun emekleri değerlendirilmemiş, hatta dönemin yöneticileri tarafından baltalanmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında başlayan üst ölçekli planlama çabalarının yerini parçacı planlama ve plansızlık almıştır. Günümüze gelindiğinde deprem, sel ve benzeri doğa olaylarından sonra ortaya çıkan felaketler tamamen yöneticilerin planlamaya karşı tavırlarının bir sonucudur. 1962 yılında kurulan DPT Müsteşarlığında bulunan “Bölge Planlama Dairesi”nin amacı kalkınma planlarının bölge planlarıyla desteklenmesiydi. 1960’lı yıllarda, bugünkü İstanbul-İzmit- Sapanca Metropoliten Bölgesi’nde yığılan sanayinin bölgede ve bölge dışında dağıtılması amaçlanmıştı. Siyasiler tarafından bölge planlama ‘bölgecilik/ayrımcılık’ olarak algılandı ve Bölge Planlama Dairesi kapatıldı. 1970’li yıllardan itibaren, özel sektör yatırımlarının nerelerde olacağı konusunda hemen hiçbir kural getirilmezken, büyük kamu yatırımları konusunda da partisi içinde güçlü milletvekillerinin kulisleri etkili oldu. 1980’li yıllardan itibaren de, büyükşehir belediyelerinin oluşumu ve yeni imar yasası ile birlikte, bölge planlama kavramı hepten unutulup, ‘yarışan kentler’ gibi yeni bakış açıları yaygınlık kazandı. Ekonominin ihracata ve yabancı sermayeye yönelik hale getirilmiş olmasıyla da paralel olarak, ‘güçlü belediyeler’ doğrudan uluslararası piyasalarla ilişki kurdu ve kendi kentine yatırım çekmeye başladı.

Dolayısıyla, teorik olarak bölge planlama faaliyeti olan sermaye yatırımlarının bölgeler bazındaki dağılımı, belediyeler arasındaki bir ‘reklam/tanıtım’ faaliyeti haline dönüştü. 1996 yılında İstanbul’da yapılan Habitat II ‘İnsan Yerleşimleri’ Konferansının resmi dokümanlarında da bu ‘yarışan kentler’ yaklaşımı planlama kavramının karşıtı küreselleşme tezlerinin bir uzantısı olarak kayıt altına alındı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında kalkınma ve düzenli gelişme amaçlı bir plan ve programla oluşturulan ‘Sanayi Yeri Seçimi’ kararlarının yerini, son kırk yılda sermayenin istediği yerde istediğini yapmasına olanak sağlayan ‘rant ilişkileri’ almıştır. Devlet eliyle yapılan parçacı planlama çalışmalarının hiçbir üst ölçekli dayanağının olmaması nedeniyle çoğu durumda plan bütünlüğü aranmaksızın her kent ve kasabada (bazılarında birden fazla) Organize Sanayi Bölgeleri kurulmaya başlanmıştır. Bu ve benzeri örnekler ise, ‘her kentte her şey olabilir’, ‘her yerde her şey yapılabilir’ gibi bir ulusal plansızlık politikasının hakimiyetini kurmuştur.

Türkiye’nin sanayileşme politikası, ‘ne pahasına olursa olsun sanayileşme’ şeklinde özetlenebilir. Ve bunun pahası da depremde ölen ve kaybolan 30.000’i aşkın yurttaşımız, 50.000’i aşkın yaralı, on binlerce sakat, on binlerce yetim, öksüz, acılı anne baba, ve yüz binlerce evsiz ve işsiz. Ve gerçek anlamda kestirilemeyen milyarlarca dolarlık bir bedel...

Devlet, yerli ve yabancı sanayi yatırımları için son 30 yıldır hemen hiçbir kural getirmedi. Bunların yer seçiminde Devletin teknik, ekonomik, sosyal ve şehircilik öncelikleri aranmadı. Buna örnek olarak, Doğu ve İç Anadolu’da ‘kalkınmada öncelikli yöreler’ ilan edildiği halde, birinci sınıf tarım arazileri ve ülkenin en verimli ovaları sanayi yatırımlarına mekan oldu. Bugün ülkenin farklı bölgelerinde olması gerektiği halde İstanbul-İzmit-Sapanca metropoliten alanında Sakarya Ovası’nda, Bursa Ovası’nda, İzmir Kemalpaşa Ovası’nda yer seçmiş, yoğunlaşmış sanayiler vardır. Bunların yeniden yer seçimi için de herhangi bir politika, planlama çalışması hiçbir şekilde gündeme gelmemektedir. Tamamı 1. Derece deprem bölgesi olan bu alanlarda sanayi tesisi sayısı hızla artmaktadır. Kentleşme konusunda politikasızlık politikası da diyebileceğimiz bir yaklaşım egemendir. Kentler aşırı nüfus yığılması sorunu ile karşı karşıyadırlar. Sınırsız bir büyümeyi, yığılmayı önleyecek hiçbir ulusal politika ve plan geliştirilmemiştir. Aksine bunu kolaylaştırıcı ve teşvik edici yatırım ve politikalar sürdürülmüştür. Bu nüfus baskısı altındaki kentlerin büyümesi ve planlanması konusunda da hiçbir ulusal yöntem, yaklaşım ve plan geliştirilmemiş, sınırsız bir şekilde her yere ve her yöne yayılmaya seyirci kalınmış, hatta teşvik edilmiştir. Bunun sonucu da bir yağ lekesi gibi ve ulaşım aksları boyunca sanayi alanları ile birlikte kontrolsüzce büyüyen kentsel dokular oluşmuştur. Depremle oluşan can ve mal kaybının, hasarın bu denli büyük olmasında bu temel sorun, bu politika yatmaktadır. Aslında suçlu yani, deprem denen doğa hareketini felakete dönüştüren suçlu ve suçlular bellidir. Bu politikalarda bir değişiklik olduğuna, olacağına ilişkin herhangi bir işaret olmadığına göre; yeni felaketlerin kapıda beklediğini, hiç bir ders çıkarılmadığını söylemek yanlış olmaz.

Birinci sınıf sulu tarım alanlarında hiçbir yapılaşma olamayacağına dair yönetmelikler kamuoyu ve uluslararası hukuk baskısı sonucu devlet eliyle hazırlanırken yine bu yönetmeliğe aykırı düzenlemeler ve yapılaşmalar devlet eliyle yapılagelmiş ve desteklenmiştir. Yargının müdahalesinden çekinilen durumlarda yönetmelikler Sulandırılmış ve değişikliğe uğratılmıştır. Bunun sonunda gelinen noktada oluşan baskılar, uluslararası sermayenin önünü açma bahanesiyle Tahkim yasasının hazırlanması ve TBMM’den geçmesini sağlamıştır. Deprem bölgesi içinde kalan ve sanayi, konut yerleşmeleri için ‘planlanan’, yerleşime açılan (Sakarya Ovası, Bursa Ovası, Yalova vb.) 1. sınıf tarım alanları bu yasa ve yönetmeliklerin gerek ilgili Bakanlıklar, Valilikler ve Belediyeler tarafından yok sayılmasının sonsuz ve sınırsız örnekleriyle doludur.

Deprem bölgesinde en çok yıkımın yaşandığı bölgeler ikinci konut alanları oldu. Bu bölgelerdeki yapılaşmaların temelini oluşturan “ikinci konut” kavramının yasaya, yönetmeliklere girmesini sağlayan ve her yerde her şekilde yapılabilmesinin yolunu açan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, bu yanlış gelişmelerin ve sonuçların da sorumlusudur. Kentlerin gereksinimleri olan alanların dışında, tüm sahil boyunca körfez çevresinde kesintisiz yığılma dokusunu ortaya çıkaran bu yanlış yapılaşmaların engellenmesi görevini yerine getirmeyen ve bölgeye ilişkin Çevre Düzeni Planlarını yapmayan, yapılmış olanı yenilemeyen, eski planın uygulamasını sağlamayan ve yağmaya kolaylık sağlayacak biçimde yürürlükten kaldıran Bayındırlık ve İskan Bakanlığı görevini ihmal ve yetkisini kötüye kullanma suçunu da işlemiştir. Yıllardır üst ölçekli planlama çalışmalarının önünün açılması ve planlamanın bilimsel temelde ele alınması, konuyla ilgili tüm uzmanların ve örgütlerin talebiyken, bu taleplere, hiçbir planlama çalışmasında yer almayan uygulamalar ve lokal müdahalelerle yanıt veren hükümetler, Körfez Köprülü Geçişi ile Otoyollar konusunda yine benzeri şekilde davranmıştır. Deprem olmasa belki de yapımına başlanmış olacak olan Körfez Geçişinin de şehircilik ve yer bilimleri açısından hiçbir bilimsel ve teknik araştırma ve etüd çalışması yapılmadan bir çok veriyi göz ardı ederek inşaat aşamasına geldiği ortaya çıkmıştır. Harekete geçme olasılığından ve deprem beklentisinden yıllardır söz edilen bir bölgede böyle önemli bir yapım kararının, ortaya çıkaracağı sorunlar ve bölgeye getireceği yeni yükler hesaba katılmadan, tamamen politikacılar tarafından veriliyor olması, benzer bir çok karar gibi üzerinde düşünülmesini gerektirmektedir.

Alınması gerektiği halde bugüne kadar alınmayan veya yanlış alındığı için felaketlere yol açan, nüfus yığılmalarının da nedeni olan kararlar, sanki yerel yönetimler tarafından geciktirilmiş ve yanlış alınmış gibi, deprem sonrasında yapılan ilk müdahale, söz konusu yerel yönetimlerin var olan yetkilerinin de merkezi yönetime alınması olmuştur. Ortaya çıkan durumda asıl suç, yerel yönetimlerin aldığı yanlış kararlar değildir. Buralarda işlenen suçlar ikinci dereceden etkiliyken, asıl suç gerekli düzenlemeleri zamanında yapmayan ve elindeki yetkileri yanlış ve yerel yönetimlere kötü örnek olacak biçimde kullanan, merkezi yönetimlerindir. Deprem sonrasında alınması gereken bir yetki söz konusu ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığının yetkileri bu konuda ilk sırada gelmektedir.

Yer seçimi kararlarının bilimsel araştırmalar ve yerbilimi açısından etüt çalışmalarından çok, arazi mülkiyeti ve diğer etmenlerin etkisi altında veriliyor olması nedeniyle kentler yapılaşmaya hiç uygun olmayan zeminler üzerinde, tarım alanlarında, ormanlık alanlarda, kıyı alanlarında gelişmelerini sürdürmektedirler. Kent makroformlarını biçimlendiren kararları bilim değil rant vermektedir. 3194 sayılı İmar Kanununda, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yapılması ve onanması hüküm altına alınan 1/25000 ölçekli çevre düzeni planları DPT’nin yapması gereken bölge planlarının alt ölçeğidir. Planlama kademesi içinde bölge planları yapılmayınca, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının yapıp onadığı çevre düzeni planları da, devletin yatırım ve çevre politikalarını yansıtmaktan öte, yatırımcının talepleri tarafından biçimlendirilmiştir. Bunun sonucunda, kıyılarımızın içinde bulunduğu aşırı yapılaşma ve İstanbul-İzmit-Sapanca metropoliten alanında da hiçbir kritere dayanmadan yer seçen sanayi tesisleri gibi kötü örnekler ortaya çıkmıştır. Kamunun ve özel sektörün bütün yer seçim kararları (üniversiteler, fabrikalar vb. büyük arazi gerektiren yatırımları) kullanımı ve toprak kabiliyeti ne olursa olsun kamu mülkiyetindeki (hazine arazileri, meralar, ormanlar ve tarım alanları gibi) araziler seçilerek verilmekte, hiç bir bilimsel ölçüt kullanılmamakta ve kentleşme sorunları, doğal çevrenin korunması gibi kavramlar gözardı edilmektedir. Bu yaklaşım, depremden hiçbir ders çıkarılmadığının bir göstergesi olarak şu anda bütün geçici yerleşim yerleri ve kalıcı yerleşim alanlarının yer seçiminde de etkindir. Neredeyse tüm yer seçimleri aynı mantıkla yapılmaktadır. Doğru ve yerinde tek bir yer seçim kararı görmek neredeyse mümkün değildir. Sanayi yer seçiminin yatırımcı öncelikleri tarafından fiilen belirlendiği ülkemizde, devletin konut alanında da ihtiyaca yönelik bir politika geliştirdiğini söyleme imkanı yok. Bu alanda da, 1970’li yıllardan itibaren ‘yap-sat’ denilen küçük/orta inşaat yapımcılığı egemen oldu. 1980’li yıllardan itibaren de, ekonominin içinde bulunduğu bunalımdan çıkış reçetesi olarak ve istihdam yaratma amacı için toplu konut uygulamalarına hız verildi. Bu dönemden itibaren büyük inşaat firmaları sektörde yatırım yapmaya başladı. Nitekim, ülke ekonomisi içinde inşaat sektörü bu yıllarda % 40 oranında bir ağırlık tuttu. Toplu konut uygulamalarında asıl amaç ‘ucuz konut’ üretmek ve toplumun orta-alt gelir gruplarına konut edindirmek olmalıydı. Oysa, ucuz toplu konut kredileri yalnızca 1984 ve 1985 yıllarında dağıtıldı. Ekonominin canlanması hedefi sağlanmış olmalı ki, bu uygulamadan hemen vazgeçildi. Bu yıllardan itibaren Toplu Konut Fonundan faydalanan kooperatif ve belediyelerin ürettiği konutların orta-alt gelir gruplarına yönelik olması ihtimali kalmadı. Amacı, yine bu kesimlere konut üretmek olan Emlak Bankası da orta-üst gelir gruplarını hedefledi, lüks konutlar üretti. Sonuçta, orta-alt gelir gruplarını kavrayan bir konut politikasının ve uygulamasının olmaması, bu kesimleri kendi sorunlarını kendilerinin çözmesine yöneltti. Ortaya çıkan manzara, İstanbul-İzmit-Sapanca gibi dünya ölçeğinde bir metropoliten bölgede, devasa sanayi komplekslerinin yanı başında türeyen derme çatma konut bölgeleri oldu. Bu konutlar, (devletin hiçbir destekleyici politikası olmadığı için) piyasa koşullarında ucuz ve çok katlı konutun nasıl olabileceğine örnek teşkil ettiler. Planlama açısından alınabilecek temel önlemlerden biri, şehir planlamanın evrensel normlarına aykırı olarak İmar Kanunu ve Yönetmeliklerinde bulunan ‘mevzii plan’ uygulamasının terk edilmesidir. Sözde ‘mevzii imar planları’ parsel bazında yapılmaktadır ve plan bütünlüğünü ve disiplinini bozmaktadır. Yalova’daki pekçok kooperatif konut alanının bu şekilde ‘planlandığı’ bilinmektedir. Yalnızca konut alanları değil, dışsal etkileri olan sanayi alanlarının da büyük çoğunluğu parsel bazında ‘mevzii’ plan kararlarıyla yer seçmiştir. Plan adı altında, yasal çerçeveye uydurulmuş birçok bilimdışı uygulama vardır. Geri ve bilimdışı ‘İmar Yasası’ içindeki bazı sınırlayıcı önlemler dahi pratikte hiçe sayılmış, yasadışı uygulamalara açıkça göz yumulmuştur. Bayındırlık İskan Bakanlığı ve İller Bankası arşivi bu türden binlerce örnekle doludur. Kent planlama bilimi ile ilgisi olmayan “imarcılık” zihniyeti ile sadece arazi ve arsa sahiplerinin beklentileri doğrultusunda kentler şekillendirilmiş, doğal varlıklar ve tarım alanları hızla yapılaşmaya açılmıştır. Planlar, kentsel arsa rantlarının yağmasından başka amaç taşımayan yüzlerce, binlerce yasadışı değişiklikle ve yoğunluk (kat) artışlarıyla ve de ‘mevzi plan’larla bozulmuştur. Plan yapma ve değiştirme yetkisi, yönetmeliği düzenleyen Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın çıkarcı ve faydacı yaklaşımıyla, bilgisiz, eğitimsiz ve diplomasız kişilere de verilmiş, bakanlık bürokratlarının emeklilik sonrası geçim garantisi olarak düşünülmüştür. Yapılan binlerce plan değişikliği de yasal olarak gerekli olan yetkili (imar planı yapımı yeterlik belgeli) bir plancı imzası bulunmadığı halde belediye meclisi kararları ile yürürlüğe girmiştir. İçişleri Bakanlığı ve Bayındırlık Bakanlığı yasadışı plan değişikliklerine göz yummuştur.

Bölgedeki yapılaşmalar, yoğunlaşmalar ve nüfus yığılmaları ile deprem sonrası ortaya çıkan felaket, bir suç zincirinin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Suç zincirinin ilk halkası; yasama yetkisini elinde bulunduran ancak gerekli yasal düzenlemeleri yapmayan ya da baskı guruplarının istekleri doğrultusunda düzenlemelere imza atan TBMM’de görev yapan Vekiller. İkinci halkayı yapılan yanlış düzenlemeleri, kamuoyunda yarattığı tepkilere rağmen onaylayarak geçerliliğini sağlayan Cumhurbaşkanları oluşturmaktadır. Zincirin üçüncü halkası; eline geçirdiği hükümet etme yetkisini kentlerin, doğanın ve yaşayanların aleyhine kullanan politikacıları göstermektedir.

Dördüncü halka; bazen sanayici bazen turizmci ve bazen emlakçi kimliğiyle gördüğümüz sermaye ve güç odakları’nı temsil etmektedir. Daha sonraki halkalar ise sırasıyla; Sahip olduğu yetkileri yerinde ve zamanında, kentler ve kamudan yana kullanmayan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Yetki paylaşımı (pay kapma yarışı) derdine düşen ilgili diğer bakanlıklar, Bakanlıklarda ve ilgili kurumlarda görev yaptıkları makamları, mesleklerinden önde tutan Bürokratlar ve Teknokratlar, Kendilerine verilen yetkiyi, anlamaya, kavramaya çalışmadan popülist amaçlarla kullanma meraklısı olan Yerel Yöneticiler, Alınmış yanlış kararlara, uygun ya da aykırı yapımını üstlendikleri yapıları daha fazla kar amacıyla depreme karşı dayanıksız üretmeyi yetenek sayan müteahhitler ve yap-sat sistemi, Ve zincirin son halkası, Eğitim fukarası üniversitelerin ürünleri olarak sayıları her geçen gün artan bilgisiz, bilinçsiz ve mesleki etikten bihaber teknik elemanlar (Plancılar, Mühendisler, Mimarlar) dır.

UNUTULAN BÖLGE PLANLAMA :İşlevsel olarak, şehir planlama biliminin evrensel kriterlerine göre, İstanbul’dan başlayıp Sapanca’ya kadar olan bölge tek bir metropoliten bölge olduğu halde, yerel yönetim mevzuatı bu gerçeği görmezden gelmektedir. Bu bölgede, birbirini doğrudan etkileyen işyeri, konut, ulaşım, altyapı kararları onlarca farklı belediye yönetimi tarafından bağımsız olarak alınmakta ve uygulanmaktadır. 3030 Sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ve 1580 Sayılı Belediyeler Kanunu, bilimsel doğrulara göre değil, günlük parti politikalarına göre işletilmiştir. Sonuçta, bir belediyenin sınırları içinde yer alan sanayi tesisinin yarattığı konut gereksinimi başka bir belediyenin sorumluluk alanında karşılanabilmektedir. Metropoliten bölge ölçeğinde bütüncül bir planlama çalışması yapılamamıştır. Böyle bir sorumsuz ve parçalı bir belediye yönetimleri yapısının işlerlik kazandığı bir ortamda, bu çapta bir metropoliten bölgenin gelişme kararlarını birkaç bin nüfuslu bir belde belediyesi bile verebilmiştir.

17 Ağustos Depremi, Türkiye’de Kıyı Kanunu’nun da işletilmediğini, sulandırıldığını göstermiştir. Gölcük, İzmit ve Yalova yasaya aykırı kıyı yapılaşmasına maruz kalmıştır. Kıyıların doldurulması suretiyle elde edilen alanlarda yasaya göre yapılabilecek yapı türleri bellidir. Söz konusu kentlerde ise, yasada karşılığı olmayan yapılar, ‘kıyı kenar çizgisi’nin yasaya ve doğal yapıya aykırı biçimde belirlenmesiyle kıyı alanlarında yapılmıştır. Kıyılar ve çevre konusundaki özensizlik ve yasa dışılık hala sürmektedir. Bütün uyarılara hatta artık yapılmayacak yollu sözlere rağmen enkazların kıyılara dökülmesi ve kıyı doldurma çabaları ısrarla sürdürülmekte, gelecekteki yeni felaketlere davetiye çıkarılmaktadır.

İstemimizin hukuki dayanağı ,idarenin objektif sorumluluğundan değil, idarenin ağır hizmet kusurundan kaynaklanmaktadır. Yukarıdaki raporlar bu konudaki haklılığımızı açıkça ortaya koymaktadır. Bunun aksinin kabulü bilim dışı çevrelerin, hurafelerinin kabulü anlamına gelir. Bu nedenlerle tazminat istemimiz kabul edilmeli, hizmetin genelliği, devletin devamlılığı ilkesi gereği başvuruda bulunduğumuz yukarıda anılan organlar tarafından müştereken ve müteselsilen tazmin edilmelidir.

3-İTÜ raporu (dilekçede yer almakta)

9- Tanık vs. her türlü delil.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan ve dilekçe ekinde yeralan belgeler doğrultusunda müvekkilin eşini ve 7 yaşındaki biricik kızını 17 ağustos 1999 günü depremde kaybetmesi sebebi ile uğradığı manevi zarar ve acısının bir nebze olsun dindirilmesi gerektiği düşüncesi ve idarenin ağır kusuru sebebi ile 50.000.000.000.000.TL (ELLİTRİLYONTÜRKLİRASI) manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, muhakeme masraf ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini saygı ile ve vekaleten arz ederiz.

• 1-Veraset ilamı
• 2-Nüfus kaydı Kazım Erdoğan KOPARAL
• 3-Vekaletname Örneği Vekili

Avukat Mehmet Adil GÜLER